"Lern im Leben die Kunst, im Kunstwerk lerne das Leben // Siehst du das Eine recht, siehst du das Andere auch" (Friedrich Hölderlin, 1770-1843)

Ziemia odkupienia / Redemption Land

Muszę przyznać, że nie wierzę w ideę "pojednania", która zakłada jednak jakiś rodzaj "gleichschachtung", ale wierzę w ideę odkupienia: zamiast bratać się ze sprawcami/ofiarami traumy, pracujmy nad odkupieniem naszych win, a efektem na pewno będzie nie tyle pojednanie co braterstwo - w pracy nad traumą, w wysiłku podźwignięcia się z upadku z powrotem w człowieczeństwo.

Miejscem, w którym taka praca odkupienia mogłaby się odbywać, pomyślałem patrząc w niedzielny poranek na panoramę rozciągającą się z góry Rząsin, jest Śląsk. Pofałdowany i różnorodny, sam w sobie uosabia wszelką inność, nigdy nie dając się zawłaszczyć niczemu, co nie jest nim lub z niego. Będąc autonomicznym w sensie ontologicznym, jest czystą potencjalnością, nie narzuca nic nikomu, a przyjmuje wszystkich.

Pomyślałem wtedy, że tak jak z pewnością powinna się tu odbywać praca odkupienia Polaków i Niemców, tak i powinna ona objąć Żydów, bo ten potrójny splot traum niewiele ma sobie równych w historii europejskiej. Choć być może wypadałoby też zaprosić Ukraińców, Litwinów, Białorusinów i Rosjan, którzy w tym wszystkim też brali udział - w obu rolach, że tak powiem. A także Palestyńczyków, z których z pewnością niejeden mieszka na Dolnym Śląsku...

Przypomniałem sobie wtedy, że na Śląsk przybywało po II wojnie bardzo wielu ocalonych z Holokaustu, tak wielu, że były nawet propozycje stworzenia na Dolnym Śląsku "województwa żydowskiego" (patrz np. tutaj).

I gdy tak sobie rozmyślałem, dostałem nagle list. Pozwolę go sobie zacytować, w nadziei, że ktoś jest zainteresowany tematem i zechciałby odpowiedzieć. List dotyczy oczywiście tego: http://marcinimatylda.blox.pl/2007/11/Abraham-Stern-z-SuwalkAbraham-Stern-From-Suwalki.html, a ja zaznaczę jeszcze tylko, że tak się składa, że nieznany mi pan Szalom ma na nazwisko "Drzewo Lipowe"...

Szanowny Panie,

Zwracam sie do Pana w sprawie Avrahama Sterna, Iaira.W swoim czasie natknalem sie na blog  (...) Abraham Stern z Suwalk. Chcialem Panu podziekowac za samo wspomnienie o nim i zwrocic uwage na rozne bledy, czy nie poradne tlumaczenia, jak Pan sam zauwazyl. Niestety, nie udalo mi sie skontaktowac z Panem i dopiero niedawno, bedac w Seinie dostalem panski e -mail od Pani (...) w wyd. Pograniczu.

Liczac sie panskim zainteresowaniem tematem Iaira jestem gotow przeslac Panu ocene jego osobistosci przez ludzi polskiego przedwojennego MSZ, ktorzy pretaktowali z nim jako  Ben Mosze, komendant Eclu i moj artykul Obecnosc romantyzmu polskiego w literaturze hebrajskiej, zajmojacy sie tez poezja Sterna.

A co najwazniejsze: w krotce ma pojechac do Suwalek syn Avrahama, Iair, by nakreczyc film o ojcu, czy byl by Pan laskaw pomoc jemu - on nie zna polskiego, lecz angielskiego?

   Czekam na odpowiedz
     dziekujac z gory

Shalom Lindenbaum

Z cyklu Nabytki / From the Acquisitions series: "Szklane serce", Werner Herzog

Olbrzymy, rubiny, huta szkła, leśny prorok, kamienne domy, góry, sobowtóry, hipnoza - czyż to nie brzmi znajomo?

Śląsku, domowino moja...

... ty jesteś jak zdrowie.
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię uzyskał. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo zakochałem się w tobie...

Schlesische Bauernregeln / Śląskie przepowiednie ludowe / Silesian Weather Proverbs

Trzy porzekadła ludowe z kalendarza periodyku "Meine Liebe Heimat Du. Jahrbuch fur alle Stadt- und Landkreise des Riesen- und Isergebirges fur das Jahr 1960" [Moja ukochana ojczyzno. Rocznik dla wszystkich powiatów miejskich i ziemskich Karkonoszy i Gór Izerskich na rok 1960] (Heimatverlag Schlesiche Bergwacht, Wolfenbuttel, 1960), w nawiasach wersje polskie (za http://pl.wiktionary.org/wiki/Aneks:Przys%C5%82owia_polskie_-_czas):

Der Januar muss vor Kalte knacken, wenn der Bauer recht will sacken ("Kiedy styczeń najostrzejszy, wtedy roczek najpłodniejszy").


A Dreikeeniche ies der Taag schun 'n Hahnschrei langer.
(Nie mogę znaleźć polskiej wersji, ale faktem jest, że świt wstaje dostrzegalnie wcześniej właśnie w okolicach 6 stycznia).

I szczególnie aktualne / And the particularly relevant:


Im Januar viel Regen, bringt den Fruchten keinen Segen ("Gdy w styczniu deszcz leje, złe robi nadzieje").

The (Silesian) Countryside Remembered

Przeglądając The Countryside Remembered Sadie Ward (Cameron Books 1991) - album o wsi angielskiej ze zdjęciami z lat 30.-50. - mam nieodparte wrażenie, że bardzo podobnie musiał wyglądać krajobraz wsi śląskiej, i to przez dobrych parę wieków wstecz.

W końcu kultura angielska zawiera fundamentalny pierwiastek germański, a jak pokazuje poniższe zestawienie, pewne rzeczy były niemal identyczne.

Browsing through Sadie Ward's The Countryside Remembered (Cameron Books 1991) - an album about the English countryside with photos from the 1930s-1950s - I have an irresistible impression that the Silesian rural landscape must have looked very similar, and for several centuries back.

After all, English culture contains a fundamental Germanic element and, as the juxtaposition below shows, some things were almost identical.