Rozporządzenie cesarza Rudolfa II o swobodach górniczych
na Śląsku
My Rudolf Drugi, z Bożej łaski
wybrany cesarz rzymski, ustawiczny pomnożyciel Rzeszy, król w Germanii, jako
też w Hungarii i Bohemii; arcyksiążę Austrii, Krainy i Wirtembergii, na Górnym
i Dolnym Śląsku; margrabia Moraw, na Górnych i Dolnych Łużycach; hrabia Tyrolu.
Oznaymiamy ninieyszym wszystkim
razem i każdemu z osobna, duchownym i świeckim, jakiejkolwiek by byli godności,
stanu czy płci, do których ten nasz publiczny list okólny trafi, szczególnie
wszelako krajowym i zagranicznym gwarkom, którzy prowadzili lub w przyszłości
prowadzić mogą roboty górnicze w naszym księstwie Górnego i Dolnego Śląska,
łaskę naszą i podajemy do wiadomości, co następuje:
Podczas odwiedzin kopalni na
Śląsku, od naszych doradców, a także innych źródeł posłyszeliśmy wiele o tem,
że dawno temu działały tam spore kopalnie, z których wydobyto niemało złota i
srebra i na których wzbogacić się mieli krajowi i zagraniczni gwarkowie, i że
też od jakiegoś czasu powstają tam w wielu miejscach całkiem obiecujące nowe
przedsięwzięcia górnicze celem wydobycia wszelkiego rodzaju metali, jak złota,
srebra, cyny, miedzi, ołowiu, które niejednokrotnie z powodu oporu i trudności
czynionych przez dziedziców, również z powodu braku swobody górniczej i innych
przyczyn pozostają w większości słabo rozwinięte. Mając tedy na uwadze nie
tylko potrzeby, dostatek i dobro nasze, lecz o wiele bardziej naszego kraju i
wiernych poddanych, przez wzgląd na to, iż dzięki rozwojowi górnictwa polepszyć
swój byt i wzbogacić się mogą nie tylko gwarkowie, lecz także inni mieszkańcy
kraju, również inni mogą tam znaleźć utrzymanie i wyżywienie;
Powziąwszy radę od naszych
szlachetnych radców naszej Korony Czeskiej, ustanowiliśmy dla dobra wszystkich
krajowych i zagranicznych gwarków i górników najłaskawiej następujące
zarządzenie o swobodzie górniczej, które poprzez ten nasz publiczny list okólny
każemy podać do wiadomości.
Po pierwsze: chociaż
utrzymywaliśmy dotąd tylko jednego mistrza górniczego w naszym księstwie
świdnickim, to dla wygody i ochrony gwarków i wszystkich górników, dla
sprawnieyszey egzekucyi naszego górniczego rozporządzenia, prawa i
sprawiedliwości, chcemy też ustanowić dla księstwa Górnego i Dolnego Śląsku
opłacanego przez nas nadmistrza górniczego, na które to stanowisko powołaliśmy
radcę rachunkowego w naszej Kamerze Śląskiej, wiernego drogiego Gregora Partha
(…).
Po drugie: Wedle prawa
górniczego, obyczaju i praktyki w naszej Koronie Czeskiej oraz wszystkich
innych krajach, gdzie na czyimś gruncie występuje złoto, srebro albo inny
metal, tam każdemu wolno jest ryć, kuć i kopać, donoszą nam wszelako, iż
szlachcice i inni, na ziemi których wszędzie na Śląsku występują kopalnie, nie
tylko utrudniają górnikom robotę, ale wręcz gwałtem chcą ich precz pędzić, z
czego wynika szkoda dla kopalni, naszego skarbu oraz pożytku publicznego; pod
groźbą kary i naszej niełaski nakazujemy przeto wszystkim naszych poddanym, na
których gruncie i ziemi znajdują się roboty górnicze, by od takich utrudnień i
przepędzeń odstąpili i wszędzie tam, gdzie znajdują się żyły, szczeliny albo
cieki, w których można się spodziewać złota, srebra, miedzi, cyny, ołowiu albo
żelaza, umożliwili swobodne kucie, rycie, a także wszelkie płukanie, co też na
mocy niniejszego naszego okólnika jest każdemu dozwolone; ponieważ jednak
często się zdarza, że ktoś samemu dziedzicowi albo jego poddanym z przekory
albo złej woli pod pozorem prac górniczych psuje pole albo łąkę i chce
wyrządzić szkodę, to każdy szurf [szybik] wyryty na polu albo łące, na której
nie została znaleziona albo zlokalizowana żyła, szczelina, ciek, ani inna
oznaka złoża, ma być przez kopiącego na powrót zasypany i wyrównany; na co tedy
nasz nadmistrz górniczy ma mieć pilne baczenie i na żadną nie pozwalać
samowolę.
(…)
Dan na naszym zamku królewskim
w Pradze, 5 lutego 1577

Brak komentarzy:
Prześlij komentarz