Lipa przy cmentarzu w Rząsinach (Welkersdorf)

On i Ona

Jeżeli wyruszymy z Maciejowca zielonym szlakiem w stronę Radomic, to po około 30 minutach marszu znajdziemy się w miejscu niezwykłym. Rośnie tu dąb - pomnik przyrody o obwodzie ponad 5 metrów i równie potężna dziuplasta lipa, a obok, na zboczu nad potoczkiem (jeden z dopływów Piechowickiego Potoku), wśród granitowych głazów, rozłożył się świetlisty grąd grabowo-dębowo-bukowy...

If we set off from Maciejowiec and follow the green trail west, after about a half hour's march we will reach a truly wonderful place. A listed oak grows here with a circumference exceeding 5 metres, not far from it an equally mighty and partly hollow lime, and on the slope overseeing a small creek (supplying the Piechowicki Potok, once called Kirchbach) lounges a light-filled hornbeam/oak/beech grove...

[Quercus]

[Quercus]

[Quercus]

[Quercus]

[Quercus]

[Tilia]

[Tilia]

[Quercus & Acer pseudoplatanus]

[Carpinus]

[Fagus]

[Fagus]

[Carpinus]

Lipa na Głębcu (Ortendorfer Hohe, Glaubitzberg) / Lime on Głębiec (421 m)

Na samym szczycie wnoszącego się nad wsią Radoniów wzgórza zwanego Głębiec rośnie jedna z najgrubszych lip w regionie - przybliżona pierśnica zmierzona wczoraj metodą "obejmowania ręcznego" to ponad 7 metrów!

Jeżeli, jak się wydaje, jest to kilka (5-6) zrośniętych ze sobą pojedynczych osobników, to nie jest bardzo stara, ale jej piękno, rozłożystość, zdrowie, położenie i niezwykłość z nawiązką to rekompensują.

Jeszcze ciekawsze jest to, co przeczytamy w Słowniku geografii turystycznej Sudetów pod redakcją Marka Staffy (Wrocław 2003, t. 2 Pogórze Izerskie, A-Ł, s. 210):

"Spod Głębca otwierają się widoki na Pogórze Izerskie, interesujące ku północy z panoramą Lubomierza na pierwszym planie. Widok z Głębca był już opisywany w 1. połowie XIX wieku. Był to znany i polecany punkt widokowy, a charakterystycznym akcentem krajobrazowym był rosnący na szczycie okazały dąb".

Za wskazanie nam tej pięknej lipy - niewymienianej w źródłach ani na mapach, nieobecnej w spisie pomników przyrody - dziękujemy Wojtkowi Kuznowiczowi (Galeria Naftalina, Proszówka), a także jego synowi Maćkowi Kuznowiczowi, dla którego, jak słyszymy, jest to miejsce magiczne...

Lipa sądowa, ul. Piastowska, Szklarska Poręba Dolna / Judicial Lime in Szklarska Poręba

Obwód ok. / Circumference ca. 660 cm.

Lipa przy kościele w Niwnicach

Przy XIII-wiecznym (!) kościele w Niwnicach (Cunzendorf unterm Walde, Neuland, Neuland-Cunzendorf) rośnie potężna lipa (Tilia cordata) o obwodzie (dzisiaj zmierzonym) ok. 550 cm, pomnik przyrody.

Druga lipa w Siedlęcinie / The Other Lime in Siedlecin

"Czas budowy wieży został ustalony w wyniku analizy dendrochronologicznej drewna budowlanego, wykonanej w 2000 r. przez prof. Marka Krąpca z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Do analiz pobrano 5 prób drewna z belek stropowych znajdujących się na I, II i III piętrze (wybrano belki dostępne ze stopni schodów); wzięto też próbę kontrolną ze słupa utrzymującego więźbę dachową (pierwszego od wschodu). Próby te - mające postać rdzenia o średnicy ok. 2 cm - pobrano in situ z belek przez przewiercenie ich specjalnym świdrem [świder Presslera]. Analiza służąca do ustalenia wieku drewna polega na porównaniu układu słojów (...) w pobranych rdzeniach z tzw. skalą dendrochronologiczną, opracowaną dla konkretnych gatunków drzew i dla danego regionu. Analiza ta pokazała, że dwa spośród drzew, z których wykonano siedlęcińskie belki stropowe, ścięto w 1313 r., natomiast trzy - w roku 1314. Podpora więźby dachowej została wykonana z pnia drzewa ściętego w 1575 r. Daty  te jednoznacznie pokazują, że wieża była budowana w latach 1313-1314 i została oddana do użytku w r. 1314 lub nieco później (starano się bowiem, by czas, jaki upłynął od ścięcia drzewa do wykorzystania go w budownictwie nie przekraczał 8 lat, ze względu na zagrożenie zniszczeniem go przez szkodniki. Tak też należy datować zachowane w Siedlęcinie stropy na piętrach wieży (lub przynajmniej ich belki). Są one najstarszymi spośród zachowanych stropów drewnianych w Polsce. (...)" 

[Małgorzata Chorowska, Tomasz Dudziak, Krzysztof Jaworski, Artur Kwaśniewski, Zamki i dwory obronne w Sudetach, t. II Księstwo jaworskie, s. 192]

These beams are in the region of 50 x 30 cm (!), so the larches must have been close to 1 meter in diameter in 1313, meaning they might as well have been pre-AD 1000... 

Lancelot śpiący pod jabłonią - zwróćmy uwagę na sposób oddania drzewa - bardzo podobny jak w Manuskrypcie Wojnicza...

Jacek Witkowski w swojej rozprawie doktorskiej pt. Szlachetna a wielce żałosna opowieść o Panu Lancelocie z Jeziora (Wrocław 2002) przypisuje autorstwo malowideł mistrzowi z północno-wschodniej Szwajcarii, a datuje je na lata 1345-1346... Są to najstarsze zachowane malowidła świeckie w Polsce...

Według Jacka Witkowskiego w Europie istnieje łącznie dwanaście zachowanych kompletnych zespołów średniowiecznych malowideł ściennych o tematyce arturiańskiej (m. in. w Turyngii, Tyrolu Południowym, Szwajcarii, na Sycylii, we Francji) - ale żaden z tych zespołów nie traktuje o Lancelocie, co oznacza, że malowidła siedlęcińskie są unikatem na skalę światową...

Podpis jednego z cieśli remontujących więźbę pod koniec XIX w... Jak się nazywał pan Hepke? Franz, Florian, Feliks, a może Ferdinand...?

(Wykusz latrynowy :-)

Lipa dla Lancelota / Lime for Lancelot

Meryl Marsh at the Archangel Ancient Tree Archive asked me about remarkable specimens of certain species, Tilia Cordata among them, and that immediately made me think of Siedlecin....

The Ducal Tower in Siedlecin (pre-1945: Boberrohrsdorf) has the oldest ceiling timbers in Poland (1313-1314) and the only (!) wall polychromies on Lancelot-of-the-Lake, or Lancelot du Lac, the Roundtable Knight, in Europe, which also happen to be Poland's oldest surviving secular paintings...

In front of the tower grows an old lime tree that, dendrologists reportedly say, is one tree split in half rather than two grown together. This should make up for an impressive circumference...

Mr and Mrs are five hundred years old and still they dance.